وقتی یک «نه» بر زبان یک ملت جاری می‌شود

خبرگزاری حوزه | گاهی تاریخ با یک کلمه تغییر می‌کند: «نه»

نه به تحقیر. نه به زور. نه به اینکه دیگری به‌جای تو تصمیم بگیرد. نه به اینکه قدرت، دلیل حقانیت باشد.

اما همین «نه» وقتی از زبان یک فرد به زبان یک جامعه تبدیل شود، معنای دیگری پیدا می‌کند.

۱۳ آبان را می‌توان از همین زاویه دوباره دید. در سال ۱۳۴۳، اعتراض امام خمینی(ره) به تصویب قانون مربوط به کاپیتولاسیون، به تبعید ایشان به ترکیه انجامید. سال‌ها بعد، در ۱۳ آبان ۱۳۵۷، دانش‌آموزان در اعتراضات ضدحکومتی حضور داشتند و شماری از آنان کشته شدند. یک سال بعد نیز در ۱۳ آبان ۱۳۵۸، گروهی از دانشجویان سفارت آمریکا را تصرف کردند.

این وقایع از نظر تاریخی یکسان نیستند و هرکدام زمینه و ویژگی‌های خود را دارند؛ اما در حافظه رسمی جمهوری اسلامی، ۱۳ آبان به نمادی از مبارزه با سلطه آمریکا و اعتراض به وابستگی و مداخله خارجی تبدیل شده است.

اما یک سؤال مهم‌تر وجود دارد:

چه چیزی باعث می‌شود یک «نه» بتواند مردم را کنار هم قرار دهد؟

پاسخ را شاید بتوان در مفهوم عزت پیدا کرد.

وقتی مسئله فقط منافع شخصی من نیست، بلکه احساس کنم اصلِ عزت و استقلال جامعه‌ام در میان است، موضوع از «من» فراتر می‌رود و به «ما» تبدیل می‌شود.

اینجاست که استکبارستیزی می‌تواند نقش وحدت‌ساز پیدا کند.

نه به این معنا که همه مردم باید درباره همه چیز یک نظر داشته باشند. چنین چیزی نه ممکن است و نه لازم. جامعه زنده، جامعه‌ای است که در آن دیدگاه‌های مختلف وجود دارد.

اما همین جامعه می‌تواند در برابر یک اصل مشترک کنار هم بایستد: هیچ قدرتی حق ندارد عزت و اختیار یک ملت را نادیده بگیرد.

این همان نقطه‌ای است که استکبارستیزی از یک موضع اعتراضی فراتر می‌رود و به یک عامل وحدت تبدیل می‌شود.

در یک خانواده هم ممکن است اعضاء درباره مسائل مختلف اختلاف داشته باشند؛ اما وقتی خطری متوجه اصل خانه می‌شود، اولویت‌ها تغییر می‌کند. در یک کشور نیز همین‌طور است. ممکن است مردم درباره شیوه اداره کشور، مسائل فرهنگی، اقتصادی یا اجتماعی دیدگاه‌های متفاوتی داشته باشند؛ اما در اصلِ حفظ استقلال و عزت کشور می‌توانند اشتراک نظر داشته باشند.

پس شاید یکی از مهم‌ترین درس‌های ۱۳ آبان همین باشد:

وحدت الزاماً از شبیه‌شدن آدم‌ها به یکدیگر به وجود نمی‌آید؛ گاهی از ایستادن آدم‌های متفاوت بر سر یک اصل مشترک شکل می‌گیرد.

استکبارستیزی، وقتی به معنای نپذیرفتن تحقیر و سلطه فهم شود، می‌تواند یکی از همین اصول مشترک باشد.

یک «نه» اگر فقط در زبان یک نفر بماند، یک اعتراض است؛ اما وقتی یک ملت بر سر معنای آن به توافق برسد، می‌تواند به یک نقطه اتصال تبدیل شود.

گروه خادمان تولید محتوای حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها